Buruma blog juli 2021

Byron op de Balkan

Dat is boeiend archiefnieuws. Op de apps van NPO Radio 1 en het VPRO radio 1 programma OVT las ik een poos geleden dat in Griekse staatsarchieven een document gevonden is met een flinke schenking van Lord Byron aan de Grieken. Dat zou een mooie opdracht voor professor Von Falckensteyn zijn geweest.
Griekenland werd in 1821 onafhankelijk van het Ottomaanse rijk. Het oude document is een leuk verjaardagscadeau voor het Balkanland.

Excentriek

Lord Byron was een Engelse dichter en een excentriek figuur, dat vind ik boeiend. Zijn tijdgenoten omschreven hem als “mad, bad and dangerous to know”. Hij was betrokken bij de Griekse vrijheidsstrijd. Op zijn bundel The collected works of Byron staat een prachtige foto van de dichter in traditioneel Albanees kostuum.
Ik ben heel benieuwd hoe Griekse archivarissen het document hebben gevonden. Zou dat vergelijkbaar zijn met de opruimronde in mijn privé bibliotheek? Zo ontdekte ik boeken waarvan ik niet eens wist dat ik ze had.

Grieks

Zou het document in het Grieks zijn? Of in het Engels? Ik zou het graag bekijken in Athene. Zou ik het Grieks begrijpen? Het lijkt een beetje op Bulgaars, maar is wel anders.
Het zou boeiend zijn om in de voetsporen van Byron door Griekenland te reizen. Ik ging in Bulgarije ooit de langs de plekken waar Vassil Levski actief was geweest. Ik had een meertalige blog op zijn naam. Byron en Levski streden ieder op hun eigen manier tegen de Turkse overheersing.
Levski is in Bulgarije een held, er zijn vele boeken en artikelen over zijn leven en werk verschenen. De meeste zijn in het Bulgaars, een selectie daarvan heb ik in mijn privé bibliotheek. In eentje staat in prachtig meisjes handschrift: Бьди като Левски (wees zoals Levski). Als je dat voor elkaar kunt krijgen, lang na je dood, dan heb je echt iets bereikt. De Engelse Mercia McDermott woonde in communistisch Bulgarije. Ze schreef een biografie over Levski, die werd in het Bulgaars vertaald. Ik had lang geleden een papieren briefwisseling met haar. Die brieven zijn een speciaal item in mijn schrijversarchief.

Held

Byron is een held voor de Grieken. Straten, pleinen, hotels en zelfs kroegen dragen zijn naam. Er is zelfs een Byron-dag, Grieken hebben dan vrij. Ik weet eerlijk gezegd niet hoeveel Griekse boeken en artikelen er over hem zijn. Als lezers het weten, hoor ik het graag.
Er zijn standbeelden en borstbeelden van Levski, ook bij Bulgaarse ambassades. Er zijn drie Levski-musea, in Sofia, Karlovo en Lovetsj. In 2007 werd hij verkozen tot de grootste Bulgaar aller tijden. In februari 2013 was ik in Karlovo op de 140e herdenking van zijn sterfdag. Ondanks de droevige reden was het fantastisch om zo’n grootse happening mee te maken.

P.S. De Grieken vinden dat ze geen Balkanland zijn. Zuid-Oost Europa is beter. Dat vind ik zo neutraal en nietszeggend, "Balkan" is duidelijk en krachtig.

Geplaatst in Blog.