Belgisch Luxemburg

Jan Buruma Pamflet, jaargang VIII, No. VI, uitgegeven te Franeker, den 2. September 2019

Het charmante Waalse stadje Bouillon was afgelopen zomer een mooie kennismaking met het Belgisch labyrint. In het uiterste zuiden van België, op een steenworp afstand van de Franse grens, was het een prettig verblijf.

Indruk

De naam Belgisch labyrint is het gelijknamige boek van Geert van Istendael. In 1989 maakte zijn modern classic een geweldige indruk. België is het eerste gezicht mooie gebouwen, lekker eten en goed bier, maar achter die facade gaat een ingewikkeld bestuurssysteem schuil. Van Istendael vertelt op een geëngageerde manier hoe het doolhof in zijn land in elkaar zit.

Frans

Hij wijdt ook een hoofdstuk aan Wallonië, met de strekking – wie wil daar in Godsnaam wonen?! Dat maakt het zuidelijke, Franstalige deel van België extra boeiend om te verkennen. Namen is de zetel van de Waalse regering. Luik is de informele hoofdstad en Bastogne is bekend van de wielerklassieker.

Verwarrend

Bouillon heeft iets extra’s. Het is in de Belgische provincie Luxemburg. Daar begint het leuke en verwarrende. Het groothertogdom Luxemburg is één van de kleinste landen van Europa, maar Luxemburg is ook een Belgische provincie. Het ligt het zuidelijke, Franstalige deel van België, maar het hotelpersoneel sprak goed Engels, en goed Nederlands. De Walen gaan met hun tijd mee, en dat is goed.

Grondgebied

Van Istendael gaat in zijn boek niet in op Luxemburg. Dat is jammer, want het is boeiend. Toen Europa in 1815 na de val van Napoleon opnieuw moest worden ingedeeld, verloor Luxemburg bijna tweederde van haar grondgebied, deels aan België, deels aan Duitsland. De geschiedenis van Luxemburg laat zich lezen als de West-Europese variant op Macedonië, Dat land verloor in 1918 tweederde van haar grondgebied, deels aan Joegoslavië, deels aan Bulgarije. Na de val van het communisme in 1989 werd er flink geruziet met Griekenland, over de Griekse provincie Macedonië. Begin 2019 werd dat opgelost.

Omslag

De vergelijking tussen Luxemburg en Macedonië doet gekunsteld aan. Luxemburg heeft ooit de economische omslag gemaakt van landbouw naar dienstverlening, en is één van de rijkste landen van Europa. Macedonië heeft hevig te lijden onder het slechte Balkan imago. Het land bleef vrij van de Joegoslavische burgeroorlogen uit de jaren negentig, maar is één van de armste landen van Europa.

Tot slot – de visie van professor Von Falckensteyn

“Wallonië, zo dunkt mij, is daadwerkelijk niet erg bekend. Het is de heer Van Istendael te prijzen enige ruchtbaarheid te geven aan dat landdeel van België”. 

Stille Zuidzee

Jan Buruma Pamflet, jaargang VIII, No. V, uitgegeven te Franeker, den 1. September 2019

Door een recente vacature in Nieuw Zeeland werd ik op het spoor gezet van ontdekkingsreizigers Abel Tasman en James Cook. Tasman was voor de VOC rond 1645, Tasmanië is naar hem genoemd. De Brit James Cook heeft het Stille Zuidzee voor de East India Company in kaart gebracht. Hij was bevriend met de Maori in Nieuw Zeeland, de Cook eilanden dragen zijn naam. Hij kwam tragisch om het leven op Hawaii in 1779.

Buch

Boudewijn Büch, de aartsvader van de Nederlandse reis televisie, maakte er rond 1990 boeiende reportages over. Een deel daarvan is te vinden in zijn boek Eilanden. Ook andere schrijvers werden aangetrokken naar de regio. Willy van der Heide schreef rond 1980 zijn eerste drie Bob Evers romans –  Drie jongens op een onbewoond eiland, Avonturen in de Stille Zuidzee en De jacht om het goudschip. De Schotse schrijver Robert Louis Stevenson, bekend van Schateiland, bracht zijn laatste jaren door op Samoa, In 1894 overleed hij er.

Tot slot – de visie van professor Von Falckensteyn

“Mijn werk aan de Eise Eisinga Universiteit te Franeker bevalt mij buitengewoon goed, doch in deze streek der aarde lijkt het mij goed vertoeven, zeker teneinde daar een opdracht te verrichten”.